استخاره در لغت از اصل «خ- ی- ر» و از باب استفعال، به معنای «طلب خیر در چیزی» است. لسان‌العرب، ابن منظور: ۴/ ۲۵۹، «خیر»)و در اصطلاح عبارت است از واگذار کردن انتخاب کاری مباح (غیر از عمل واجب و حرام) به الله تعالی با دعای مخصوص، در کاری که انسان در انجام دادن آن متردد است.

پس استخاره به معنای درخواست خیر از الله تعالی است؛ زیرا الله تعالی به عنوان پروردگار تمام هستی تنها کسی است که می‌تواند خیر را به کسی ارزانی دارد، چنانکه در مقام آفریدگاری وجود را به هر آفریدۀ ارزانی داشته است.

 

استخاره نشان اعتماد به الله تعالی است

استخاره به معنای اعتماد و ارتباط همیشگی انسان با الله تعالی است. امام ابن قیم رحمه الله می‌گوید: بنگر که امر مقدر شده چگونه با دست‌آویز قراردادن دو چیز بدست می‌آید:

 ۱- توکلی که پیش از آن استخاره باشد.

۲- خشنودبودن به آنچه که الله تعالی پس از استخاره مقدّر می‌کند؛ چرا که خشنودبودن به قضاء و قدر الهی عین سعادتمندی است.

در صورتی که استخاره توأم با توکل نباشد و همچنین پیش از توکل، استخاره ترک شود، یا بعد از آن نارضایتی و ناخشنودی از پروردگار وجود داشته باشد، نشان شقاوت و بدبختی خواهد بود؛ در دعا نیز می‌خوانیم: «وَأَسْأَلُكَ الرِّضَاءَ بَعْدَ الْقَضَاءِ» «بعد از وقوع قضاء از تو خشنودی می‌طلبم». قضاء پیش از وقوع عزیمت است؛ اما زمانی که رخ داد، از دایره‌ عزیمت خارج می‌شود؛ و رضا بعد از وقوع قضاء، حال و مقام است.

به طور خلاصه، مقصود این است که استخاره عبارت از توکل به الله تعالی و خویشتن را به او سپردن و با قدرت و دانش و حسن انتخاب او نسبت به بندگانش (که همیشه برای آنان خواهان خیر است) بخت‌آزمایی کردن است. البته این امر از مستلزمات پذیرش ربوبیت اوست، اگر انسان مسلمان چنین نباشد هرگز شیرینی ایمان را نخواهد چشید، و هرآنچه بعد از استخاره مقدر شود و انسان بدان خشنود گردد، نشان سعادتمندی اوست. زاد المعاد، ۲/۴۴۴٫

چگونگی استخاره:

کسی‌ که می‌خواهد ‌کار مباحی را انجام دهد، ولی راه خیر و صلاح بر وی پوشیده است و در باره عاقبت آن دچار تردید می‌باشد، سنت است که دو رکعت نماز غیر فرض در هر وقتي از روز و يا شب بخواند. ولی بهتر است در اوقات ممنوع نباشد. بعد از آنکه سلام داد، دستها را بلند كرده الله تعالي را ثنا و ستایش‌ گوید و بر پیامبر اكرم صلی الله علیه وسلم درود و سلام بفرستد. سپس دعائی را که از جابر رضي الله عنه روایت است‌، بخواند. جابر رضی الله عنه فرمود: پیامبر صلی الله علیه وسلم همانگونه ‌که سوره قرآن را به ما یاد می‌داد، طریقه استخاره ‌کردن در هر کاری را نیز به ما یاد مـی‌داد و می‌فرمود:اللهم إني استخيرك بعلمك، وأستقدرك بقدرتك وأسألك من فضلك العظيم، فإنك تقدر ولا أقدر، وتعلم ولا أعلم، وأنت علام الغيوب، اللهم إن كنت تعلم أن هذا الامر خير لي في ديني ومعاشي وعاقبة أمري، أو قال: عاجل أمري وآجله، فاقدره لي، ويسره لي، ثم بارك لي فيه، وإن كنت تعلم أن هذا الامر شر لي، في ديني ومعاشي وعاقبة أمري، أو قال – عاجل أمري وآجله – فاصرفه عني واصرفني عنه، واقدر لي الخير حيث كان، ثم أرضني به» وقتی‌که رسید به «أللهم ان كان هذا الامر» ‌کار مورد نظرش را نام ببرد.

 

هرگاه یکی از شما خواست کاری بکند، نخست دو رکعت نماز غیر فرض بخواند، سپس این دعا را بخواند: